Bệnh hen suyễn

    

I/ Hen suyễn là gì?

Định nghĩa: Hen suyễn là bệnh viêm mạn tính đường dẫn khí (phế quản), trong đó giữ vai trò là nhiều tế bào và nhiều thành phần của tế bào. Viêm mạn tính đi kèm với sự quá nhạy cảm của đường dẫn khí dẫn đến các cơn suyễn tái đi tái lại của các triệu chứng khò khè, khó thở, nặng ngực và ho, đặc biệt xảy ra vào ban đêm hay sáng sớm. Các cơn suyễn đi kèm với việc lan rộng – nhưng rất thay đổi – của sự tắc nghẽn đường dẫn khí bên trong phổi mà thường là hồi phục tự nhiên hay do điều trị. Hen suyễn là một bệnh lý mạn tính trên đường dẫn khí ở phổi. Các đường dẫn khí này cũng được gọi là các phế quản (ngày xưa gọi là cuống phổi). Hen suyễn là một bệnh mạn tính - bệnh mạn tính có nghĩa là nó không bao giờ mất đi cả. Hen suyễn có thể rất trầm trọng. Lấy ví dụ tại Mỹ, mỗi năm hen suyễn gây ra khoảng 5.000 ca tử vong, 2 triệu lần phải cấp cứu, và 500.000 trường hợp phải nhập viện mỗi năm. Hơn nữa, có bằng chứng ngày càng gia tăng là nếu không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách, hen suyễn có thể gây suy giảm dài hạn chức năng phổi (suy hô hấp mạn tính). Hen suyễn là một bệnh lý có hai vấn đề chủ yếu xảy ra sâu bên trong đường dẫn khí của phổi. Co thắt đường dẫn khí Các cơ quanh đường dẫn khí siết chặt hay thắt chặt lại với nhau. Sự co thắt này cũng còn gọi là “co thắt phế quản”, và có thể gây cản trở không cho không khí được hít vào hay thở ra tại phổi. Viêm đường dẫn khí Nếu bị hen suyễn đường dẫn khí ở phổi luôn luôn bị viêm, và trở nên sưng nhiều hơn và kích ứng khi bắt đầu có hen suyễn. Bác sĩ của bạn có thể gọi sự sưng này là “viêm”. Viêm có thể làm giảm lượng không khí mà bạn có thể hít vào hay thở ra khỏi phổi của bạn. Trong một số trường hợp, các tuyến nhầy trên đường dẫn khí tiết quá nhiều chất nhày đặc, và hệ quả là làm tắt nghẽn đường dẫn khí. Lúc này bạn có cảm giác ngộp thở dù bạn đang ở nơi đầy không khí. Sự co thắt và viêm đường dẫn khí đồng thời gây thu hẹp đường dẫn khí, có thể làm thở khò khè, co kéo – cò cữ, thắt chặt lồng ngực, hoặc thở hổn hển. Ở người bị hen suyễn, đường dẫn khí bị viêm ngay cả khi không có những triệu chứng. Trong hình bên dưới, hình bên trái thể hiện phế quản bình thường - lòng phế quản thông thoáng - khí thở lưu thông dễ dàng; hình bên phải thể hiện phế quản bị suyễn - lòng phế quản hẹp - khí thở lưu thông khó khăn. Nói chung, có hai loại thuốc để điều trị bệnh suyễn – thuốc dự phòng và thuốc cắt cơn nhanh (cũng còn gọi là “thuốc cấp cứu”). Các thuốc dự phòng, như corticosteroid dạng hít, được sử dụng hàng ngày để giảm viêm và ngăn chặn những triệu chứng xảy ra. Các thuốc cắt cơn nhanh được sử dụng để giảm co thắt các cơ đường hô hấp trong cơn hen suyễn. Để tìm hiểu thêm về một sản phẩm thuốc đều trị bệnh suyễn có thể điều trị cả co thắt và viêm đường dẫn khí.

II/ Các tác nhân gây hen suyễn

Các tác nhân gây ra cơn hen suyễn bao gồm dị ứng nguyên và các chất gây kích ứng trong môi trường có thể gây ra các triệu chứng hen suyễn hay các cơn hen suyễn. Có nhiều tác nhân gây hen suyễn có thể làm trầm trọng hơn triệu chứng hen suyễn, và thường khác nhau cho từng người. Bạn có thể góp phần ngăn chặn các triệu chứng hen suyễn qua việc xác định và tránh xa các tác nhân gây hen suyễn đã được biết đối với chính mình. Trong thực tế, việc xác định và tránh các tác nhân gây hen suyễn nên là một phần của một kế hoạch chi tiết để giúp kiểm soát thành công bệnh hen suyễn của bạn. Có thể không hoàn toàn loại trừ được hết tất cả các tác nhân gây cơn hen suyễn, nhưng bạn vẫn nên cố gắng loại bỏ càng nhiều càng tốt các tác nhân gây hen suyễn ở nhà và nơi làm việc của mình. Điều này có thể giúp bạn tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh hơn với các triệu chứng ít hơn và các cơn hen suyễn ít xảy ra hơn. Các tác nhân dưới đây thường là các tác nhân gây hen suyễn, hãy tìm hiểu xem bạn có thể làm thế nào để tránh chúng: Thuốc lá́: Không cho phép hút thuốc trong nhà hay xung quanh bạn, đặc biệt trong những khoảng không gian kín như phòng ngủ hoặc trong xe hơi. Tránh những nơi có nhiều khói. Để biết thêm về hen suyễn và hút thuốc, nhấp chuột vào đây. Bụi: Vi sinh vật trong bụi bặm là những vi trùng/siêu vi trùng bé xíu không thể nhìn thấy được sống trong vải và khăn thảm.

• Hãy bọc che nệm và gối trong bao không dính bụi.
• Xem xét thay bỏ các gối cũ.
• Giặt vải giường và chăn mỗi tuần trong nước nóng.
• Nước phải nóng trên 55oC (để tiêu diệt vi trùng trong bụi).
• Không để thú nhồi bông trong giường và giặt chúng định kỳ trong nước nóng.
• Giảm độ ẩm dưới 50%.

Nếu đã làm tất cả những điều này mà vẫn còn bị hen suyễn, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn.

Thú nuôi trong nhà: Một số người bị dị ứng với các vảy da hay nước bọt đã khô của các con thú có lông mao hay lông vũ.

• Hãy tìm một nơi ở mới cho con thú của bạn hay để chúng ở bên ngoài nhà. Điều này có thể khó thực hiện nhưng có thể sẽ là cách tốt nhất để kiểm soát hen suyễn nếu bạn bị dị ứng với thú vật.
• Nếu không thể nuôi các con thú ở ngoài nhà, hãy đưa chúng tránh phòng ngủ và đóng cửa phòng ngủ.
• Xem xét đến việc đạt máy lọc không khí cho phòng ngủ của bạn.
• Bỏ thảm hay các khăn che bàn ghế bằng vải trong nhà. Nếu không thể làm như vậy, không cho các con thú đi vào phòng có những thứ này.
• Để biết thêm về thú nuôi trong nhà, hãy nhấp chuột vào đây.

Gián: Nhiều người bị hen suyễn có dị ứng với phân khô và những chất thải và mảnh vụn của gián.

• Không để thức ăn trong phòng ngủ.
• Để thức ăn và rác trong các vật chứa có nắp đậy (không nên để thức ăn không được đậy đệm cần thận).
• Dùng bả hay đánh bẫy gián.
• Nếu dùng bình xịt để diệt gián, hãy đi ra khỏi nhà cho đến khi không còn mùi
• Nấm mốc trong nhà
• Hãy sửa chữa các vòi nước, ống nước bị rò rỉ và các nguyên nhân khác gây đổ/chảy nước.
• Lau nấm mốc trên các bề mặt bằng khăn lau có tẩm thuốc tẩy
• Thay hoặc giặt các thảm chùi chân bị mốc
• Giảm độ ẩm của phòng dưới 50%
• Khói, mùi nặng và các dạng bụi nước:
• Nếu có thể, không dung lò nấu củi hay dầu hôi
• Có gắng tránh xa các mùi nặng như nước hoa, phấn rôm (talc), xịt tóc và bình phun sơn.

Phấn hoa hoặc nấm mốc ngoài trời: Trong mùa bạn bị dị ứng, nên:

• Cố gắng đóng kín cửa sổ.
• Ở trong nhà đóng cửa sổ vào buổi trưa, nếu có thể, do lượng phấn hoa và một số nấm mốc lên cao nhất vào thời điểm này.
• Hỏi bác sĩ nếu cần phải điều chỉnh chế độ điều trị hen suyễn hiện tại của bạn trước khi mùa dị ứng bắt đầu.

Vận động thể lực: Nếu bạn kiểm soát tốt bệnh hen suyễn của mình, bạn vẫn có thể hoạt động tích cực. Còn nếu bạn bị các triệu chứng hen suyễn khi vận động tích cưc, hãy hỏi ý kiến bác sĩ của bạn.

• Làm nóng khoảng 6 đến 10 phút trước khi tập thể dục bằng cách co duỗi tay chân hay đi bộ
• Không cố thử làm việc hay chơi thể thao ngoài trời khi ô nhiễm không khí hoặc khi nồng độ phấn hoa (nếu bạn dị ứng với phấn hoa) trong không khí cao Cảm lạnh và nhiễm khuẩn: Nếu cảm lạnh và nhiễm khuẩn làm bùng phát hen phế quản, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn về việc triển khai một kế hoạch điều trị để thực hiện khi bắt đầu cảm thấy mệt. Cũng nên xem xét đến các việc sau:
  • Tiêm ngừa cúm hàng năm.
  • Cố gắng thực hiện một lối sống khoẻ mạnh qua việc nghỉ ngơi nhiều, ăn một chế độ ăn cân bằng, tập thể dục đều đặn, uống nhiều nước, và tránh tiếp xúc với người bị cảm lạnh hay bị cúm.

Thời tiết:

• Che mũi và miệng của bạn bằng một chiếc khăn choàng khi ra ngoài vào những ngày mùa đông lạnh lẽo.
• Tránh đi ra ngoài lúc nồng độ phấn hoa hay nấm mốc lên cao nếu bạn bị dị ứng với phấn hoa hay nấm mốc.

Các tác nhân khác như: rượu, một số thuốc uống như thuốc chữa tăng huyết áp, thuốc chữa đau khớp,...

Dị ứng thức ăn và sulfite trong thức ăn: chẳng hạn như không uống rượu hay bia hoặc ăn tôm, cua, đồ khô, cà chua chế biến hoặc các thức ăn khác nếu chúng gây ra các triệu chứng hen suyễn.

Một số thuốc: Cho bác sĩ của bạn biết về tất cả các loại thuốc bạn đang sử dụng, bao gồm cả những loại thuốc bán không cần toa như aspirin, thuốc cảm, các thuốc không steroid (như ibuprofen, naproxen) và thậm chí cả thuốc nhỏ mắt.

III/ Các loại hen suyễn

IV/ Ai có thể bị hen suyễn

V/ Đặc điểm người bị hen suyễn

I/ Triệu chứng và Chuẩn Đoán của hen suyễn

Tôi có bị hen suyễn hay không? Dưới đây là một số câu hỏi mà có thể giúp bạn và bác sĩ của bạn đánh giá bạn có bị hen suyễn hay không? Nhớ rằng: chỉ có bác sĩ của bạn mới có thể xác định bạn có bị hen suyễn hay không? Trong những câu hỏi này, một khi là bạn trả lời là “có”, hãy in trang này và mang đến nói chuyện với bác sĩ của bạn. Khi vận động, bạn có bị ho hay khó thở không? Bạn có nghe thấy tiếng khò khè – cò cữ trong ngực bạn không? Bạn có bị ho hay khó thở khi trời rất nóng hay rất lạnh không? Bạn có bị ho hay khó thở hay không khi tiếp xúc với vật nuôi, bụi, khói thuốc lá hay các chất kích ứng khác? Khi ngủ, bạn có phải thức dậy do khó thở hay ho hay không?

Điều gì sẽ xảy ra đối với người bị bệnh suyễn không được kiểm soát? Tiếng rít nghe được khi thở? Căng lồng ngực? Đa số những người bị hen suyễn có một hay nhiều hơn những triệu chứng sau:

• Khò khè: tiếng rít thường nghe được khi thở ra. Tiếng rít này dễ dàng được nhận ra bởi bác sĩ của bạn hay chính bạn cũng có thể nhận ra.
• Ho: ho có thể kéo dài và thường hay xảy ra. Ho cũng là dấu hiệu nặng của cơn suyễn ban đêm. Ho rất dễ bị nhầm lẫn với những bệnh khác. Đặc biệt ở Việt Nam, một số bệnh nhân bị ho do hen suyễn được chẩn đoán nhầm là viêm phế quản, viêm họng hay thậm chí được chẩn đoán là ho lao. Một số bệnh nhân bị hen suyễn chỉ có biểu hiện duy nhất là ho, đặc biệt là nửa đêm về sáng. Nặng ngực: cảm giác giống như lồng ngực bị bóp chặc.
• Khó thở: thở thấy khó khăn, đặc biệt là thở ra.

Các triệu chứng này có thể xảy ra nếu bạn không điều trị hay điều trị không đúng bệnh hen suyễn của bạn, hoặc khi bạn tiếp xúc với chất kích ứng gây ra cơn hen suyễn của bạn. Hai yếu tố xảy ra trong đường dẫn khí của bạn để gây ra cơn hen suyễn là:

• Co thắt đường dẫn khí Các cơ quanh đường dẫn khí siết chặt hay thắt chặt lại với nhau. Sự co thắt này cũng còn gọi là “co thắt phế quản”, và có thể gây cản trở không cho không khí được hít vào hay thở ra tại phổi.
• Viêm đường dẫn khí. Nếu bị bệnh suyễn đường dẫn khí ở phổi luôn luôn bị viêm, và trở nên sưng nhiều hơn và kích ứng khi bắt đầu có hen suyễn. Bác sĩ của bạn có thể gọi sự sưng này là “viêm”. Viêm có thể làm giảm lượng không khí mà bạn có thể hít vào hay thở ra khỏi phổi của bạn. Trong một số trường hợp, các tuyến nhầy trên đường dẫn khí tiết quá nhiều chất nhày đặc, và hệ quả là làm tắt nghẽn đường dẫn khí. Lúc này bạn có cảm giác ngộp thở dù bạn đang ở nơi đầy không khí.

Điểm cốt yếu của hen suyễn là đây: ngay cả khi bạn không để ý đến nó, viêm đường dẫn khí luôn đồng hành cùng bạn. Đường dẫn khí của bạn bị viêm dù bạn đang có triệu chứng hen suyễn hay không có triệu chứng hen suyễn. Đó là lý do hết sức quan trọng là tại sao bạn phải điều trị hen suyễn mỗi ngày – ngay cả khi bạn cảm thấy khỏe – do ngày càng có nhiều bằng chứng chứng minh rằng – nếu không được điều trị, hen suyễn có thể gây suy hô hấp mạn tính.

II/ Phân Loại:

Phân loại suyễn theo mức độ kiểm soát.

	Kiểm soát tốt	Kiểm soát một phần	Chưa được kiểm soát
Triệu chứng ban ngày	Không có (≤2 lần / tuần)	≥2 lần/tuần
Giới hạn hoạt động	Không có	Có
Triệu chứng ban đêm	Không có	Có	3 hay nhiều hơn các đặc điểm của hen suyễn được kiểm soát một phần xuất hiện mỗi tuần
Phải dùng thuốc cắt cơn	Không (≤2 lần / tuần)	≥ 2 lần/tuần
Chức năng phổi	Binh thường	< 80% bình thường
Cơn suyễn cấp	Không có	≥ 1 lần / năm	Một lần trong mỗi tuần

III/ Điều Trị

I/ Chăm sóc Hen Suyễn

Mục tiêu của chăm sóc hen suyễnlà đạt được và duy trì kiểm soát các biểu hiện lâm sàng của bệnh trong một thời gian dài. Khi hen suyễn được kiểm soát, bệnh nhân có thể dự phòng cơn suyễn cấp, tránh các triệu chứng khó chịu và duy trì được các hoạt động thể chất. Để đạt được mục tiêu này, cần có bốn thành phần liên quan sau:
Thành Phần 1: phát triển sự hợp tác giữa thầy thuốc và bệnh nhân. Với sự giúp đỡ của bác sĩ, bệnh nhân có thể:

• Tránh các yếu tố nguy cơ
• Dùng thuốc đúng đắn
• Hiểu được sự khác biệt giữa thuốc cắt cơn và thuốc dự phòng hen suyễn
• Theo dõi được tình trạng hen suyễn qua các triệu chứng
• Nhận ra các dấu hiệu báo cơn suyễn cấp

Thành Phần 2: nhận diện và tránh tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ. Để cải thiện việc kiểm soát hen suyễn và giảm sự cần thiết phải dùng thuốc, bệnh nhân nên thực hiện các bước để tránh các yếu tố nguy cơ gây ra các triệu chứng hen suyễn. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân hen suyễn bị nhạy cảm với nhiều yếu tố nguy cơ có mặt khắp nơi trong môi trường, và để tránh một số trong những yếu tố này là việc gần như …không thể. Vì vậy, thuốc để duy trì kiểm soát hen suyễn có một vai trò quan trọng trong do bệnh nhân thường giảm nhạy cảm với các yếu tố nguy cơ này khi hen suyễn được kiểm soát tốt. Hoạt động thể chất là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây ra các triệu chứng hen suyễn nhưng bệnh nhân không nên tránh tập thể dục. Các triệu chứng hen suyễn có thể được dự phòng bằng cách dùng thuốc hít giãn phế quản tác dụng nhanh (thuốc hít đồng vận beta-2) trước khi tập nặng (có thể thay thế bằng thuốc bổ trợ leukotriene hay cromone). Bệnh nhân bị suyễn mức độ từ trung bình đến nặng nên được chủng ngừa cúm mỗi năm. Vaccine cúm bất hoạt thì an toàn cho người lớn và trẻ em trên 3 tuổi. Một số Dị Ứng Nguyên và Chất Gây Ô Nhiễm thường gặp cần tránh

• Thuốc lá: người bị hen suyễn và cha mẹ bệnh nhi bị hen suyễn cần bỏ hẳn thuốc lá. Bệnh nhân hen suyễn cũng phải tránh ngồi gần người hút thuốc lá.
• Thuốc, thực phẩm: tùy thuộc vào từng người, tránh dùng trở lại những thứ đã gây kích ứng cơn hen suyễn lần trước. Và cũng không phải tránh những thứ mình chưa bị mà do người khác hướng dẫn, vì chưa chắc mình bị những thứ mà khác khác bị kích ứng (chẳng hạn, thịt bò, hải sản, thuốc aspirin … thì có nhiều người bị kích ứng nhưng không phải là tất cả người bệnh hen suyễn đều bị kích ứng).
• Các chất kích ứng nghề nghiệp: giảm – hoặc tốt hơn – là tránh tiếp xúc với những chất này.
• Bụi nhà: thường xuyên lau dọn phòng ngủ, giặt sạch và sấy khô hay phơi dưới nắng các vật dụng phòng ngủ như mùng, mền, drag giường, bao gối, …
• Lông thú: người bị hen suyễn cần tránh nuôi thú (chó, mèo, …) trong nhà, hay ít nhất là tránh để thú vào khu vực phòng ngủ. Nếu có nuôi thì phải tắm rửa chúng thường xuyên và phải dùng máy lọc không khí trong phòng ngủ.
• Gián: dọn dẹp nhà cửa thường xuyên để tránh gián. Sử dụng thuốc phun diệt côn trùng – nhưng phải lưu ý rằng chỉ phun thuốc diệt côn trùng khi không có người bị hen suyễn ở nhà (thuốc phun diệt côn trùng thường hay gây kích ứng hen suyễn).
• Nấm mốc: đóng kín cửa và cửa sổ trong những ngày mưa dầm giá rét. Làm giảm mức độ ẩm thấp trong nhà đến mức tối đa, thường xuyên lau khô những khu vực ẩm thấp trong nhà.

Thành Phần 3: đánh giá, điều trị và theo dõi hen suyễn Mục tiêu của điều trị hen suyễnlà đạt được và duy trì kiểm soát các biểu hiện lâm sàng. Việc này có thể đạt được ở đa số bệnh nhân qua một chuỗi liên tục khép kín các yếu tố liên quan sau:

• Đánh giá kiểm soát hen suyễn: Mỗi bệnh nhân nên được đánh giá để hiết lập chế độ điều trị. Một phác đồ đơn giản cho từng loại hen suyễn : hen suyễn chưa được kiểm soát, hen suyễn được kiểm soát một phần, hen suyễn được kiểm soát tốt. Nhấp chuột vào đây để xem phân loại hen suyễn theo đánh giá kiểm soát.
• Điều trị để đạt được kiểm soát: Việc điều trị tùy thuộc vào nhiều yếu tố và do bác sĩ của bạn quyết định. Bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ điều trị của bác sĩ của bạn và không tự mình dùng thuốc (trừ thuốc hít cắt cơn trong trường hợp khẩn cấp).
• Theo dõi để duy trì kiểm soát: Theo dõi liên tục là cần thiết để duy trì kiểm soát và để thiết lập chế độ điều trị có ít thuốc nhất vẫn duy trì được kiểm soát. Việc giảm liều thuốc đến thấp nhất giúp cho chi phí điều trị là thấp nhất và tính an toàn là cao nhất (nghĩa là ít tác dụng phụ nhất – cần nhớ rằng, tất cả mọi loại thuốc kể cả thuốc bổ đều có thể gây ra tác dụng phụ cho người sử dụng, các tác dụng phụ của thuốc thậm chi đôi khi gây nguy hiểm đến tính mạng).
• Việc theo dõi nên theo hướng dẫn sau: sau lần khám đầu tiên, nếu ổn, bệnh nhân nên được tái khám lần thứ hai sau 1 tháng và sau đó là mỗi 3 tháng một lần. Sau mỗi cơn suyễn cấp tính, bệnh nhân nên được tái khám sau đó 2 tuần (nếu ổn).
• Theo dõi vẫn là cần thiết ngay cả sau khi đạt được kiểm soát tốt, bởi vì suyễn là một bệnh rất hay thay đổi; phải điều chỉnh việc điều trị khi thấy giảm hay mất đáp ứng với điều trị hay khi thấy có triệu chứng xấu báo hiệu cơn cấp.

Thành Phần 4: kiểm soát cơn suyễn cấp Khi thấy có dấu hiệu cơn suyễn cấp bạn cần dùng thuốc hít cắt cơn ngay và đến thăm bác sĩ của bạn. Khi có dấu hiệu là nặng, bạn cần đến cơ sở y tế ngay. Những bệnh nhân có nguy cơ cao tử vong do hen suyễn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức khi thấy có dấu hiệu báo cơn suyễn cấp. Những bệnh nhân này bao gồm:

• Người có tiền căn suyễn – nặng – suýt – chết mà được cứu sống nhờ đặt nội khí quản và thở máy.
• Những người phải nhập viện hay phải cấp cứu vì hen suyễn trong vòng 1 năm qua.
• Những người đang phải sử dụng hay vừa ngưng corticosteroid dạng uống hay chích.
• Những người hiện không sử dụng thuốc hít corticosteroid.
• Những người quá lệ thuộc vào thuốc hít giãn phế quản tác dụng nhanh, đặc biệt những người sử dụng hơn 1 ống thuốc hít salbutamol trong 1 tháng (hay tương đương).
• Những người có tiền căn bị bệnh tâm thần hay có những vấn đề về tâm lý xã hội, bao gồm những người phải sử dụng thuốc an thần.
• Những người có tiền sử không tuân thủ kế hoạch dùng thuốc cho hen suyễn.

Bệnh nhân nên được đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu:
1. Cơn suyễn cấp là nặng

• Bệnh nhân khó thở cả khi nghỉ ngơi, nói được vài từ - không nói được cả câu (trẻ sơ sinh thì bỏ bú), kích động, ngủ gà hay lú lẫn, nhịp tim chậm, hoặc thở trên 30 lần/phút.
• Tiếng khò khè nhỏ hay mất hẳn.
• Mạch nhanh hơn 120 lần/phút (trẻ sơ sinh > 160 lần/phút).
• Lưu lượng đỉnh dưới 60%.
• Bệnh nhân bị kiệt sức

2. Đáp ứng với thuốc giãn phế quản ban đầu là không đủ và không kéo dài ít nhất 3 giờ. 3. Không cải thiện trong vòng 2 – 6 giờ sau khi bắt đầu uống corticosteroid. 4. Tình trạng trở nên tồi tệ hơn.

Những trị liệu sau đây không được khuyến cáo trong điều trị cơn suyễn cấp:

• Thuốc an thần (tránh tuyệt đối).
• Thuốc loãng đàm (vì có thể làm ho nặng nề hơn).
• Vật lý trị liệu ngực (có thể làm tăng khó chịu cho bệnh nhân).
• Truyền dịch một lượng lớn ở người lớn và trẻ lớn (có thể cần thiết ở trẻ nhỏ hoặc trẻ sơ sinh).
• Theo dõi đáp ứng với điều trị và theo dõi sau đó

Đánh giá các triệu chứng – càng nhiều càng tốt. Sau khi qua cơn cấp, cần nhận diện các yếu tố gây ra cơn cấp để tránh trong tương lai.

II/ Các lưu tâm đặc biệt trong kiểm soát hen suyễn

Bao gồm: Thai kỳ: trong lúc mang thai, độ nặng của hen thường có thay đổi, và bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ và điều chỉnh thuốc khi cần. Người bị suyễn khi mang thai cần được giáo dục về nguy cơ cao cho thai nhi khi suyễn không được kiểm soát tốt. Thai phụ cũng cần được biết rằng các điều trị hen suyễn hiện đại là an toàn. Khi xảy ra cơn cấp, thai phụ cần được điều trị tích cực để tránh tình trạng thiếu oxygen cho thai nhi. Bệnh nhân phải phẫu thuật: tính quá nhạy cảm của phế quản, sự giới hạn của luồng khí thở và tăng tiết đàm quá mức làm cho bệnh nhân bị suyễn dễ có biến chứng hô hấp trong và sau phẫu thuật, đặc biệt là các phẫu thuật lồng ngực và bụng trên. Nên đánh giá chức năng hô hấp vài ngày trước khi phẫu thuật và một liệu trình corticosteroid được sử dụng nếu FEV1 dưới 80%. Viêm mũi, viêm xoang và polyp mũi: viêm mũi và hen suyễn thường cùng có trên cùng một bệnh nhân, điều trị viêm mũi có thể cải thiện triệu chứng hen suyễn. Cả viêm xoang cấp và mạn tính đều có thể làm cho hen suyễn trở nên tồi tệ hơn, vì thế viêm xoang nên được điều trị. Polyp mũi thường đi kèm với hen suyễn và viêm mũi, thường nhạy cảm với aspirin và thường gặp ở người lớn. Polyp mũi thường đáp ứng với corticosteroid tại chỗ. Suyễn nghề nghiệp: điều trị bằng thuốc đối với suyễn nghề nghiệp giống với các dạng suyễn khác, nhưng là không đầy đủ nếu không tránh tiếp xúc với các chất gây kích ứng. Các chuyên gia hen suyễn sẽ giúp bạn trong việc tránh chất gây kích ứng. Nhiễm trùng hô hấp: nhiễm trùng hô hấp làm kích hoạt cơn khò khè và các triệu chứng hen suyễn khác ở nhiều bệnh nhân. Điều trị cơn suyễn cấp do nhiễm trùng tương tự với nguyên tắc điều trị cơn suyễn cấp khác và nên có kháng sinh phù hợp. Hồi lưu dạ dày thực quản: người bị hồi lưu dạ dày thực quản có tần suất bị hen suyễn gấp 3 lần người bình thường. Nên dùng thuốc để làm giảm triệu chứng hồi lưu dạ dày thực quản, dù rằng việc này không phải luôn cải thiện kiểm soát hen suyễn. Suyễn do aspirin: có đến 28% người lớn – nhưng hiếm ở trẻ em – bị cơn suyễn cấp do aspirin hay các thuốc kháng viêm không steroid khác (NSAID).